|
DAĞYERİ KÖYÜNE AİT BİLGİLER
Bu sayfada köyümüze ait çeşitli bilgiler bulabilirsiniz.
Araştırıp Derleyen:Ahmet Cevat BENK
TARİHÇE
EKONOMİ
SOSYAL DURUM
TİCARETLE UĞRAŞANLAR
YİTİRDİKLERİMİZ
TARİHÇE
Yapılan araştırmalardan Köyümüzde yaşayan çerkeslerin adigey cumhuriyetinin bugünkü başkenti maykop yakınlarından 1876 yılında geldiği bilinmektedir. Göçün Samsun üzerinden bugünkü sarıkuma, oradan bugünkü bektaşağa ve çevresine olduğu bilinmektedir. Fakat bölgenin o dönemde bataklık ve sazlık olması nedeni ile oluşan sivrisinek ve sıtmadan kurtulmak amacı ile köy halkı rastgele güneye doğru hareket etmiş, serin yer olarak değerlendirdikleri bugünkü Dağyerine gelmişlerdir. İlk yerleşimlerin bugün aşağı mahalle olarak adlandırılan Çerkezce herehable olarak bilinen yerdeki suyun etrafında olduğu ve daha sonra burada oturabilmeleri için dönemin hükümeti tarafından kendilerine muhacir tapusu tahsis edildiği bilinmektedir.
Köyde yerleşenlerin tamamının abzah boyundan olduğu sanılmakla birlikte abzahlarla birlikte köye 2 hane mamkığ ,bir hane de kaberdey yerleştiği ancak; kaberdey boyundan yaşayan kimsenin kalmadığı bilinmektedir. Memkığa ların ise bir hanesinin Göçkün köyüne göç ettiği bilinmektedir.Bunların dışında köyde ağırlıklı olarak vüneröğler, merotkolar, G’uş’henler, zibeler,tsey’ler, xuajlar, Gışlar yaşamaktadırlar. Köy genel nüfusunun büyük bölümünün vünoroğ olması köyün Maykop’a 15 km yakınında olan Vünörağö kasabasından göç edildiğinin güçlü bir kanıtıdır. Bu konuyla ilgili yapılan iki bağımsız araştırma sonucunda köye yerleşen 11 hanelik vünoroğ olarak adlandırılan sülalenin, Bir hanesinin (Mohamtali) dağyerine hemen sınır olan Taypaklı Köyüne yerleştiği ve orada çoğalarak 5-6-hane olduğu bilinmektedir. Dağyerinde yaşayan 10 vünoroğ hanenin iki tanesine de vünoroğ guaj denilmektedir. Köyümüzü hiç bilmeyen kafkasya’da 15 yıl yaşamış bir kişinin tesadüfi anlatımı sırasında guaj’ların kuban ırmağının hemen üzerinde yaşadıkları Ruslarla sık sık çatıştıkları, Rusların guajlardan şhekurace nin kenarına inmelerini istediklerini ancak guajların bunu hiç istemedikleri ve çağrıyı red ettikleri, daha sonra rus ordsunda albay olan bir çerkezin rica ettiği ancak ısrarın sürmesi üzerine aynı albayın maykop yakınındaki vüneravkova adlı kasabayı ayarladığını, guajlarında bunu kabul ettikleri ve oraya yerleştikleri, ancak bir süre sonra Kafkasya'da yayılan savaş sonucu vünaravoko'da yaşayan vüneroğlerle beraber anadoluya göç ettikleri bu nedenle kendilerine vüneröğ guaj denildiği öğrenilmiştir.
(Kaynak kişiler Patın İzzet, Nuri Ayyıldız ,Fehime Benk(Takö),Fahri Huvaj,Nezamet Özyılmaz)
Merotko ve diğer sülalelerin şhekuraç adlı vadide birbirlerine yakın köylerde yaşadıkları ,mamkığların ise kafkasyadan gelmeden yıllar önce bir kavga sonucu dağıldıkları daha sonra birer ikişer abzah köylerine kabul edildikleri Kafkasya da şu anda da her abzah köyünde bir mamkığ hanesi bulunması ile açıklanabilir.Bugün ise anadoluya göç etmeyen ve köyümüzde yaşayan sülalerin parçaları olan insanlar Adigey Cumhuriyetinin başkenti Maykop’un 60 km güneyinde Krasnador yakınlarındaki Hakurnehable’de yaşamaktadırlar. Özetle Dağyeri Köyünde yaşayan insanlarımız akrabalarını Hakurnehable'de aramak zorundadır. Hakurnehable 12 000 nüfuslu bir köydür.
EKONOMİ
Köyün arazi yapısı engebeli olması nedeni ile kayda değer tarım yapılmamaktadır. Köyde geçim fındık, tütün ve hayvancılıkla sağlanmaktadır. Bunların dışında köyü çevreleyen ormanlarda bol miktarda mantar bulunmakta ve köylüler tarafından değerlendirilmektedir. Yine zaman zaman köyde kurulu Köy Kalkındırma Kooperatifi aracılığı ile orman istihsali yapılmaktadır. Son zamanlarda süt sığırcılığı da yapılmaya başlanmıştır. Tüm bunların dışında kısıtlı da olsa arıcılık yapılmaktadır. Ayrıca şu anda köyde yaşayan insanların bir bölümü emekli olduklarında kayda değer bir biçimde tarımla uğraşmamaktadırlar. Köy Türkiye’nin diğer bölgelerinde de olduğu gibi yoğun göç vermektedir.
SOSYAL DURUM
Köyün tamamı Kafkasya’nın Adigey Cumhuriyetinden göç eden Çerkeslerin abzah boyundan oluşmaktadır. Köy biraz kendi içine kapalı kaldığından çevre köylerden kültürel olarak fazla etkilenmemiştir. Bu nedenle çevre köylere oranla köyde okuma-yazma oranı yaşlılar da dahil % 100 dür. Köydeki hanelerin hemen hemen %90 nında lise ve lise üstü eğitim almış kişiler bulunmaktadır. Kafkasya’dan göç sonrası köyde 46 hane olduğu bilinmektedir. 46 haneden sadece 35 tanesinin bir şekilde köyle bağlantısı sürmektedir. Diğer 11 hane ile ilgili sağlıklı iletişim bulunmamaktadır. Köyle ilişiği devam eden kişilerden bir adet Fizik bir adet Jeofizik mühendisi iki adet iktisat mezunu bir adet iktisat-işletme mezunu onyedi adet öğretmen bir adet sağlık memuru, bir adet hemşire, 8 adet memur bulunmaktadır. Bunların dışında yedi adet emekli memur bulunmaktadır. Köy gençler ve yaşlılar arası ilişkiler bakımından tipik bir çerkes köyü özelliği taşımaktadır. Çerkes dilinin kullanımı ise yok denecek kadar azdır. Çerkezcenin bilinme yaşı 40 a kadar gerilemiştir. Özetle 40 yaşın altındakiler artık çerkezceyi konuşamamaktadır. Bundan 20 yıl önce Türkçe’yi konuşamayan ya da konuşmakta zorlanan bir sürü çerkezin yaşadığı bu köyde bugün Çerkezce konuşma yaşının bu seviyelere gelmesi asimilasyonun hızını görmek için yeterli olacaktır kanısındayız. Köyde yaşayan çerkeslerin düğün cenaze bayram gibi sosyal durumlarda ilişkisi Şamiloğlu, Sarıdüzün Avdan; İnesökü ve Acısu gibi çerkes köylerinin yanı sıra ağırlıklı olarak Bektaşağa köyü iledir. Bunun iki temel nedeni vardır. Birincisi kafkasyadan birlikte göç ikincisi ise Dağyeri nüfusuna kayıtlı hanelerin %98 i Bektaşağa köyüne ya kız vermiş ya da kız almıştır. Bu durum da sıkı akrabalık bağları oluşturmuştur. Köyün gençlerinin bir kısmı Ankara bir kısmı İstanbul diğer bir kısmı ise Sinop Merkezde yaşamaktadırlar. Sinop’ta ve Ankara’da yaşayan Dağyerliler sürekli iletişim halinde olmakla birlikte, İstanbul’da yaşayanlar için aynı şeyi söylemek mümkün değildir.
DAĞYERİ KÖYÜ NÜFUSUNA KAYITLI OLUP TİCARETLE UĞRAŞANLAR
1.Halim Yelkenci :İstanbul Bahçelievler semtinde çiçekçi dükkanı çalıştırır.
2.Sefa Özyılmaz :Ankara İli Yenimahalle İlçesi OSTİM Atisan sitesinde “Teknik Ateş” adlı ateşe mukavim malzemeler ile ateş tuğla üretimi yapan firmanın Ankara Şubesidir.
3.Ahmet Cevat Benk :Ankara ili Çankaya İlçesi’nde Pırıl Özel Eğitm İlköğretim Okulunun sahibi ve yöneticisidir.
4.Ahmet Yılmaz :İzmir İli Gümüldür İlçesinde otel İşletmecisidir.
5.Mahmut Benk :Erfelek İlçesinde Sinope markası adıl altında meyve suyu üretir.
6.Abdullah Bağ :Sinop merkezinde bulunan bürosu aracılığı ile zemin etüdü ve sondaj işleri yapar.
7.Güner Benk :İstanbul İli Güngören İlçesinde Yemek fabrikası işletir.
(Bu bölüme siteye gelen mesajlarla tesbit edilenler eklenecektir)
|